Σύγκρισις πολιτειών στο De re publica του Κικέρωνος

Η συστηματική και εκτενής σύγκριση ρωμαϊκού και σπαρτιατικού πολιτεύματος στο δεύτερο βιβλίο του De re publica του Κικέρωνα έχει σχολιασθεί από τους μελετητές μόνο περιστασιακά. Γι’ αυτό και δεν υπάρχει στη διεθνή βιβλιογραφία ειδική μελέτη για το ενδιαφέρον αυτό θέμα. Το κενό αυτό φιλοδοξεί να καλύψει η παρούσα μελέτη εξετάζοντας κατά πρώτον λόγον ό,τι επαγγέλλεται ο υπότιτλός της: τη ρωμαϊκή εφαρμογή μιας παλαιάς, δοκιμασμένης και αποτελεσματικής μεθόδου έρευνας του ελληνικού πολιτικού στοχασμού. Πέρα από τη ρητορική, αρχαιογνωστική και ιδεολογική τεχνική του Κικέρωνα, το βιβλίο παρουσιάζει και αναλύει μια σημαντική, έντονη και έγκυρη στιγμή της ρωμαϊκής αυτοσυνειδησίας: είναι μία όψη της διαδικασίας αντιδράσεως έναντι της επιβλητικής παραδόσεως των ελληνικών πολιτειακών επιτευγμάτων. Αυτά, παράλληλα με την πολιτισμική ευδοκίμηση, είναι που συγκριτικά βάραιναν ιδιαιτέρως στη συνείδηση ενός λαού όπως ο ρωμαϊκός, η πρακτική σκέψη του οποίου είχε στραφεί κατεξοχήν στην ανάπτυξη του δικαίου και του τρόπου διακυβέρνησης των λαών.